Fethiye’nin 41 mahallesi iki ayrı hayatı bir arada taşır. Kent merkezi ve çevresi, Taşyaka, Karagözler, Cumhuriyet, Foça gibi mahalleler, yıl boyunca oturulan, çalışılan, çocuğun okula gittiği yerlerdir. Ölüdeniz yamacı ile Göcek koyu ise ziyaretçinin bildiği adlardır ve orada kurulan hayatın düzeni kentten farklıdır. Aranan kişi, bir adayın anlattığı ev ya da satılık bir arsa bu iki taraftan hangisindeyse, araştırma o tarafın yoluna ve diline göre kurulur.
Hisarönü ve Ovacık adresi neden Ölüdeniz yazar?
Hisarönü ve Ovacık adlı bir mahalle Fethiye’nin kayıtlarında yoktur; ikisinin de kayıttaki adresi Ölüdeniz Mahallesi’dir. Mahalle geniştir: kıyıdaki Ölüdeniz ile yukarıdaki iki yerleşim aynı adın altında, ama birbirinden ayrı yerlerdedir. Yamaçta oturan biri kendini “Hisarönü’nde” ya da “Ovacık’ta” diye tanıtır, bir iş yeri kartında da bu adlar yazar, ama adresin resmî karşılığı Ölüdeniz’dir. Aynı ad Marmaris’te kayıtlı bir mahallenin adı olduğu için, Hisarönü geçen her adreste ilçe de birlikte yazılır.
Bir adayın, bir alacaklının ya da bir yakının verdiği bilgi çoğu zaman bu tür bir yer adıyla gelir: “Ovacık’ta bir pansiyonun yanında oturuyor”, “Hisarönü’nde bir dükkânı var”. Araştırma bu cümleden yola çıkar ve yeri önce Ölüdeniz Mahallesi’nin içindeki doğru kesime oturtur. Yamaçta sokak adı yerine çoğu zaman bir dükkân, bir kavşak ya da bir yapı tarif edilir; elinizde haritada işaretlenmiş bir nokta, bir fotoğraf ya da bir iş yerinin adı varsa bu, sokak adından daha hızlı sonuç verir. Raporda adres iki adla birlikte yazılır, böylece sonradan bir başvuruda ya da yazışmada kullanacağınız adres tartışma yaratmaz.
Yamaçtaki ev, koydaki arsa
Fethiye’de satılık ev ve arsaların bir bölümü kent dışında, Kayaköy, Faralya ya da Ölüdeniz yamacı gibi eğimli ve dağınık yerleşimlerdedir. Bu yerlerde ilanın en zayıf tarafı genellikle yoldur. “Denize birkaç dakika” yazan bir ilan araçla birkaç dakikayı mı, yürüyerek birkaç dakikayı mı anlatıyor; arsaya araçla ulaşılabiliyor mu; yol asfalt mı, toprak mı; ilandaki manzara komşu bir yapının arkasında kalıyor mu? İlandaki fotoğrafların gösterilen parselden mi, yoksa yamacın başka bir noktasından mı çekildiği de yerinde karşılaştırılır.
Bunlar yerinde, tarihli fotoğrafla cevaplanır. Rapor ayrıca ilandaki yer adının kayıtta hangi mahalleye düştüğünü yazar, çünkü “Ölüdeniz’de” diye verilen bir arsa yamacın çok farklı bir kesiminde olabilir. Başka şehirde yaşayan bir alıcı için bu, satıcıya sorulacak soruları baştan belirler. Çalışmanın tamamı ilandaki ev ya da arsa sayfasında; Fethiye’de değişen yalnızca yolun ve eğimin plana kattığı paydır.
Göcek, kentten çok havalimanına yakın
Göcek kayıtta Fethiye’nin mahallesidir, ama Dalaman Havalimanı’na Fethiye kent merkezinden çok daha yakındır; havalimanı da Dalaman ilçesindedir. Bu yakınlık hayatları da etkiler. Göcek’te çalışan biri Dalaman’da ya da Ortaca’da oturuyor olabilir, Dalaman’da oturan biri her gün Göcek’e iniyor olabilir.
Aranan kişi için “Göcek’te çalışıyor” bilgisi geldiğinde bu yüzden yalnız Fethiye’ye bakılmaz. İş yerinin yeri ayrı, evin bulunabileceği yön ayrı ele alınır; iki ilçe aynı plana girer. İki ilçe arasında yaşayanlar için kurulan plan burada da geçerlidir.
Kentte görülen, Seydikemer’de oturan
Kent merkezinde çalışıp evi Seydikemer’de olan, ya da tersine Fethiye’de oturup işi Dalaman’da olan kişiler vardır. Aile, alacaklı ya da mirasçı için bu durumun sonucu açıktır: kişiyi bulmak için tek bir adrese bakmak yetmez, iki ilçede iki ayrı iz sürülür.
Başvuruda elinizde ne varsa işe yarar: kişinin yaptığı iş, en son görüldüğü mahalle, bir iş yerinin adı, aynı evde yaşadığı bilinen biri. Açık kaynaklardaki izle bu bilgiler birleştirilir, sonra adres sahada açık alandan doğrulanır. Adres raporda mahalle, sokak ve kapı düzeyinde yazılır; kapı numarası açık alandan görülemiyorsa yapı tarif edilir ve fotoğrafı eklenir. Rapora bugünkü adresle birlikte iş yerinin yeri de girer, çünkü bir tebligatın ya da bir aile görüşmesinin hangi kapıdan yürüyeceğini çoğu zaman bu ikinci adres belirler. Bu aramanın hangi sebeple ve nasıl yapıldığı kişi nerede yaşıyor sayfasında.
Anlatılan Fethiye hangisi?
Evlenmeyi düşündüğünüz kişi “Fethiye’de yaşıyorum” diyorsa ilk soru bunun kentin hangi yüzü olduğudur. Kent merkezinde bir mahallede, okulu, çarşısı, komşusu olan bir hayat ile Ölüdeniz yamacında ya da Göcek’te ziyaretçiye dönük bir işin çevresinde kurulmuş bir hayat, aynı ilçe adını taşır ama başka sorular doğurur.
Sahada sınanan üç şeydir: anlattığı mahallede bir konutu olup olmadığı, söz ettiği iş yerinin yerinde durup durmadığı ve kendisinin orada görülüp görülmediği. Kişi işini kendi kurduğunu anlatıyorsa iş yerinin açık olup olmadığına ve tabelasında ne yazdığına bakılır; başkasının yanında çalıştığını söylüyorsa iş yerinin anlattığı yerde ve anlattığı türde olup olmadığına. Bu işin genel çerçevesi evlilik adayı sayfasında, Fethiye’de eklenen soru yalnızca hangi Fethiye olduğudur.
Çalış’ta oturan birinin adresi hangi mahalle olarak geçer?
Çalış kayıtta bir mahalle adı değildir; kumsalın çevresi kayıtta büyük ölçüde Fethiye’nin Foça Mahallesi’ne düşer, ama “Çalış” diye anılan alan komşu mahallelere de taşar. Sokak ya da yakındaki bilinen bir yer söylendiğinde adresin hangi mahallede olduğu kesinleşir.
2013’ten önceki bir belgede Fethiye’ye yazılmış köy bugün nerede kayıtlı?
Seydikemer’de olabilir. Bugünkü Seydikemer, Fethiye’ye bağlı Kemer beldesinin çevresinde kuruldu ve kendi kaymakamlığı 2013’te açıldı; bu tarihten önce Fethiye’ye yazılmış bir köy, bugün Seydikemer’in mahallelerinden biri olarak geçebilir.
Kayaköy’deki ya da Faralya’daki bir iş için ayrı bir plan gerekir mi?
Gerekir, ama iş yine aynı biçimde yürür; Fethiye’nin bütün mahallelerinde çalışılır. Kent merkezinden uzak mahallelerde planın bir kısmı yola ayrılır ve bu pay, kapsam yazılırken baştan söylenir.