Muğla Dedektif, Muğla’da satılık bir ev ya da arsaya ilan üzerinden bakan alıcı için ilandaki iddiaları yerinde ölçen bir özel dedektiflik hizmeti verir. İlan metinleri cömert yazılır: “denize birkaç dakika”, “önü kapanmayan manzara”, “asfalt yola cephe”. Bu cümlelerin her biri yerinde ölçülebilir bir soruya çevrilebilir ve o zaman ilan, satın alma kararınızda bir varsayım olmaktan çıkar. Biz ilandaki iddiaları tek tek ayırır, her birini yerinde sınar, sonucu fotoğrafla ve kısa bir notla rapora yazarız. Siz de bu raporla yeri görmeye gidip gitmeyeceğinize, satıcıya neyi soracağınıza ve teklifinizi neye dayandıracağınıza karar verirsiniz.
İlandaki cümle yerinde neye dönüşür?
Ev ve arsa ilanlarında geçen beş tür iddia aşağıda; her birinin karşısında yerinde nasıl sınandığı ve raporda nasıl durduğu yazılı.
| İlandaki ifade | Yerinde yapılan | Raporda |
|---|---|---|
| “Denize yürüme mesafesinde” | Kapıdan en yakın kıyıya yürünür; yolun kaldırımı, eğimi ve geçen süre not edilir, kıyının kendisi fotoğraflanır | Yürünen yol, dakika olarak süre, kıyının fotoğrafı |
| “Deniz manzaralı” | Manzaranın görüldüğü taraf yoldan ve herkesin geçebildiği noktalardan çekilir; önündeki boş parsel, yapı ya da inşaat da kareye girer | Manzaranın hangi yönden, neyin arasından göründüğü |
| “Asfalt yola cephe” | Kaplamanın nerede bittiği, yolun genişliği ve kapıya kadar araçla gelinip gelinemediği | Yolun baştan sona fotoğrafı, bozulan kesimin yeri |
| “Çevresi yapılaşmış” | Komşu yapıların doluluğu, yapımı süren yerler, ilanda görünmeyen yakın kullanımlar | Çevrenin dört yönden fotoğrafı |
| “Bakımlı, hemen kullanılabilir” | Bahçede, arsada ya da yapının dış yüzünde bugün görülen durum; başkasının kullandığını düşündüren işaret (ekili ürün, yeni çit, bırakılmış eşya) | Görülen her işaret ayrı satırda |
Tablodaki ilk sütun ilanın kendi sözüdür ve ölçtüğümüz şey de odur. “Denize 300 metre” yazan bir ilanda bu mesafenin kuş uçuşu mu yoksa yürünerek mi hesaplandığı ayrıca belirtilir; yamaca kurulmuş bir evde ikisi arasındaki fark, her gün aşağı inip yukarı çıkacak biri için kararı değiştirir.
Önce yerin gerçek adresi
İlanlar yeri çoğu kez herkesin bildiği bir tatil yeri ya da koy adıyla anar, ilçeyi yazmaz; o adın bağlı olduğu ilçe de her zaman tahmin edilen ilçe çıkmaz. Yerin ilçesi ve mahallesi, aynı yerdeki başka ilanlarla karşılaştırma yapmanızı, belediyeye ya da ilgili kuruma doğru yerden soru sormanızı ve kıyıya, çarşıya, okula uzaklığı doğru hesaplamanızı sağlar. Bu yüzden işe ilçe ve mahalleyi kesinleştirerek başlarız: ilandaki konum işareti, fotoğraflardaki yön ve satıcının tarifi birbirini tutuyorsa yer bulunmuş demektir.
İlçe bir iddiayı baştan da sınayabilir. On üç ilçenin onunun denize kıyısı var; kıyısı olmayan üç ilçe il merkezi Menteşe, Yatağan ve Kavaklıdere’dir. Bu üç ilçeden birinde “denize yakın” diye verilen bir ilanın ilk sorusu, hangi kıyının kastedildiği ve oraya kaç dakikada inildiğidir.
Kurgu · gerçek bir kişi ya da iş anlatılmıyor
Başka bir şehirde yaşayan bir alıcı, “Dalyan’da, denize yürüme mesafesinde, manzaralı, yola cepheli müstakil ev” başlıklı bir ilanla başvuruyor. İlk iş ilandaki konum işaretini fotoğraflardaki yönle karşılaştırmak oluyor: ev, Dalyan Mahallesi’nin kenarında, karşı yamaca bakan bir sırtta.
- Denize uzaklık: Kapıdan kıyıya yürüyerek gidilemiyor; en yakın kumsala kara yolundan araçla ulaşılıyor ve süre raporda dakikasıyla yazılı.
- Manzara: İlandaki geniş fotoğrafın açısı, karenin evin üst katından çekildiğini gösteriyor. Yoldan ve bahçe hizasından bakıldığında önde iki yeni yapı duruyor.
- Yol: Asfalt evden yaklaşık yüz metre önce bitiyor, kalan kısım dik bir toprak yol.
Raporda her iddia iki satırla duruyor: ilandaki cümle ve yerinde bulunan. Alıcı bu üç satırı satıcıya soracağı sorulara çeviriyor; evi görmeye gidip gitmemeyi de raporu okuduktan sonra kararlaştırıyor.
Fotoğraflar o yere mi ait?
İlan fotoğrafı bazen başka bir evin, bazen aynı yapı grubundaki başka bir bloğun, bazen de yerin yıllar önceki hâlinin fotoğrafıdır. Yoldan görülen cephe, çatının biçimi, bahçe duvarı, yakındaki ağaçlar ve komşu yapılar ilandaki karelerle tek tek karşılaştırılır. Aynı fotoğrafların başka ilanlarda başka yer adlarıyla ya da başka iletişim bilgileriyle dolaşıp dolaşmadığı açık kaynaklarda aranır. Bu iki karşılaştırma, ilanın o yer için verilip verilmediğini büyük ölçüde gösterir.
İlan sayfalarındaki konum işareti de her zaman evin kapısını göstermez; bazı ilanlar yalnız yaklaşık bir bölge işaretler. Satıcının yerde gösterdiği parsel ile ilandaki işaret farklı yerlere düşüyorsa, raporda ikisi ayrı ayrı gösterilir ve hangisinin satılık yer olarak anlatıldığı not edilir. Teklif vermeden ya da herhangi bir ön ödeme yapmadan önce bu farkı bilmek, pazarlığın neyin üzerine yapıldığını netleştirir.
Parselin bitişiğinde ne olduğu da rapora girer: ağaçlık bir yamaç, zeytin ağaçları, dere yatağı, tarla ya da yeni bir yapı. Bu satırlar görüş bildirmez, yerde ne varsa onu yazar; bir sorunuz olursa hangi kuruma soracağınız böylece belli olur.
İlanı verenin malın sahibi olup olmadığının kesin cevabı tapudadır ve tapu kaydı bizim sorguladığımız bir kayıt değildir. Bizim katkımız başka yerden gelir: aynı yerin farklı adlarla ya da farklı kişilerce ilan edilip edilmediğini ve ilandaki adresin gerçekten var olduğunu gösteririz. İki farklı kişinin aynı evi ilan ettiğini görmek, satış masasına oturmadan önce bilinmesi gereken bir şeydir.
Siz başka şehirdeyken
Raporun asıl değeri, yola çıkmadan önce elinize geçmesidir. Fotoğraflar ve notlar dijital olarak gelir; yerin harita üzerindeki noktası ve kıyıya giden yolun işaretli hâli de rapora eklenir. Yurt dışında yaşayan bir alıcı için de akış değişmez: konuşma telefonda ya da yazışmada başlar, kapsamı yazılı onaylarsınız, rapor dijital gelir.
Raporun son bölümü, satıcıyla konuşmadan önce elinizde olması gereken soruları sıralar. Toprak yolun bakımını kim yapıyor, önündeki boş parselde ne yapılacak, ilandaki fotoğraf ne zaman çekildi: bu sorular yerinde görülen bir ayrıntıdan doğduğu için cevapları da daha net olur. Yola çıkmaya karar verirseniz de neye bakacağınızı bilerek gidersiniz.
Arsanın sınırını yerinde gösterebilir misiniz?
Sınırın kesin yeri ölçümle belirlenir ve bu, harita ölçümü yapan meslek sahibinin işidir. Biz yerde görülen işaretleri fotoğraflarız: sınır taşları, çit ya da duvar, komşu parselin kullanımı ve satıcının “buradan buraya” diye anlattığı noktaların ilandaki krokiyle uyumu.
Birkaç ilana aynı anda baktırabilir miyim?
Baktırabilirsiniz; aynı ilçedeki ilanlar genellikle aynı saha gününe sığar. Farklı ilçelerdeki ilanlar ayrı günler isteyebilir ve bu da teklifi etkiler; ilçeler arası yolun hesaba nasıl girdiğini ücret ve yol yazısı ayrıntısıyla anlatıyor.
İlan kaldırıldıysa ya da adres yazmıyorsa ne olur?
İlanın ekran görüntüleri, fotoğrafları ve satıcının tarifi yeri bulmak için genellikle yeterli bir başlangıçtır. Fotoğraftaki yön, arkadaki tepe ve komşu yapılar konumu daraltır; yer bulunamazsa bunu sahaya çıkmadan önce söyleriz.